Op 18 november 1421 trok een zware noordwesterstorm over de Lage Landen. De rivieren stonden al hoog door weken van regen en aanvoer uit Duitsland en Frankrijk. Toen de storm het land bereikte, braken de dijken één voor één. De Grote Hollandse Waard, ooit een vruchtbaar landbouwgebied vol dorpen en akkers, verdween onder een kolkende massa water. Huizen werden meegesleurd, mensen verdronken, en het land dat generaties lang was opgebouwd, werd in enkele uren weggevaagd.
Die ramp staat bekend als de Sint-Elisabethsvloed, genoemd naar de naamdag waarop de storm toesloeg. Het is een van de meest ingrijpende watersnoden uit de middeleeuwen, en de gevolgen zijn tot vandaag zichtbaar. Niet in een museum, maar gewoon buiten — in het zuidelijk delta landschap waar we nu doorheen wandelen en bezoeken.
De Zuidelijke Delta is een complex netwerk van waterwegen dat voortdurend in beweging is. Hier komen de grote rivieren van Europa samen, mengen zich met het getij van de Noordzee en vormen een mozaïek van stromen, eilanden, kreken en natuurgebieden. Het is een gebied dat niet door mensen is ontworpen, maar door eeuwen van waterkracht, stormvloeden en sedimentatie.
Nadat de Waal bij Woudrichem de naam Boven Merwede draagt, splitst de rivier ter hoogte van Werkendam in tweeën. Deze splitsing verdeelt het Rijn- en Waalwater in de Beneden-Merwede (noordelijk richting Dordrecht) en de Nieuwe Merwede (zuidoostelijk door de Biesbosch).
De Beneden-Merwede is de noordelijke route die rechtstreeks naar Dordrecht stroomt. Bij het Drierivierenpunt in Dordrecht is een splitsing van rivieren. De Beneden-Merwede stroomt uit in de Noord en de Oude Maas. Het is een belangrijk en druk rivierenknooppunt voor de Europese binnenvaart.
De Noord is de noordelijke hoofdroute richting Rotterdam. De rivier verandert een aantal keren van naam, Nieuwe Maas, Het Scheur en Nieuwe Waterweg om uiteindelijk het water naar de Noorzee te voeren.
De Oude Maas is een grote, diepe rivier die vanaf het Drie-Rivierenpunt langs de westkant van Dordrecht en Zwijndrecht naar het westen stroomt. De Oude Maas voert een groot deel van het water langs Oud-Beijerland en Spijkenisse om uiteindelijk via het Scheur en de Nieuwe Waterweg bij Hoek van Holland in de Noordzee te eindigen De Oude Maas is minder breed dan het Hollands Diep, maar veel dynamischer. Het is een rivier die leeft.
De Nieuwe Merwede is tussen 1861 en 1874 gegraven om overtollig rivierwater van de Waal en de Boven-Merwede sneller af te voeren naar zee. Dit was noodzakelijk om overstromingen in het rivierengebied en bij Dordrecht te voorkomen. Tevens diende het als betrouwbare en kortere vaarroute voor de scheepvaart. De Nieuwe Merwede voert sinds de aanleg het leeuwendeel van het water (ca. 60 tot 70 procent) af richting het Hollands Diep en het Haringvliet.
De zuidelijke delta gaat in het blog verder als:
- Rotterdam - Hoek van Holland (Beneden-Merwede - Noord - Nieuwe Maas - Schreur - Nieuwe Waterweg)
- Oude Maas
- Hollands Diep en Haringvliet (Nieuwe-Merwede)
Uit de chaos van de Sint-Elisabethsvloed ontstond langzaam iets nieuws: de Biesbosch. Eerst een woeste binnenzee, later een doolhof van kreken, wilgenvloedbossen en zandplaten. Een landschap dat voortdurend veranderde met het getij, en dat pas eeuwen later werd bedijkt en deels teruggewonnen. Toch bleef een groot deel bestaan als natuurgebied, een plek waar je nog steeds kunt voelen hoe het water hier ooit heer en meester was. Nationaal Park De Biesbosch is opgesplitst in drie verschillende delen. Deze gebieden zijn gescheiden door de rivieren de Nieuwe Merwede en de Beneden-Merwede. Via de Noordelijke hoofdroute komen we door de Sliedrechtse Biesbosch. De Westelijke route via de Nieuwe-Merwerde brengt ons naar de Dordste Biesbosch en de Brabantse Biesbosch.
Sliedrechtse Biesbosch is het noordelijkste deel, gelegen tussen de Beneden-Merwede en de Nieuwe Merwede (tegenover Sliedrecht en Dordrecht). Dit is een zeer dynamisch zoetwatergetijdengebied. Dordtse Biesbosch is gelegen op het Eiland van Dordrecht, ten zuiden van de stad Dordrecht. Dit deel kenmerkt zich door een combinatie van polders, kreken en ruige natuur. De Brabantse Biesbosch is het grootste en meest zuidelijke deel, gelegen ten zuiden van de Nieuwe Merwede in de provincie Noord-Brabant. Hier vind je uitgestrekte polders (zoals de Noordwaard) en de bekende ecologische zone.
Reactie plaatsen
Reacties