Riung - 17 Islands National Park

Update Zondag 11 Oktober

De route naar Riung loopt door een prachtig landschap met rivieren, bergen en uitgestrekte rijstvelden. Riung is een klein vissersdorpje in het noordoosten van Flores. Riung is overwegend Moslim. Dat merken we als we zaterdag aankomen. Het gebed is luid en duidelijk te horen. Als we op de zondag terugkomen van ons eiland bezoek, hetzelfde verhaal. Het gebed en gezang galmt door de directe omgeving van Riung. Op Flores leven de moslims en de katholieken (in de meerderheid) in vrede samen. Er zijn zeker geen spanningen tussen deze gelovigen.
Riung ligt er verlaten bij. Bovendien, in Riung is alles eenvoudig, van de haven tot restaurants en zelfs de hotels. 

Vanuit Riung gaan wij naar het Pulau 17 Marine Park (“Pulau” is Indonesisch voor eiland). De naam 17 Pulau Marine Park heeft een symbolische betekenis: de 17  staat voor de herdenking van de onafhankelijkheid van Indonesië die op 17 augustus gevierd wordt. In werkelijkheid liggen er namelijk meer dan 17 eilanden in dit National Park. Het Pulau 17 Marine Park is een onontdekt paradijsje. Denk aan witte bounty stranden, kraakhelder water en wat ons bezoek een extra boost gaf: Wij waren de enige in dit mooie gebied.

Wij gaan overnachten op een onbewoond eiland. Naarmate dit avontuur wat dichter bijkomt, komt er ook wel wat spanning. Er is geen toilet, we gaan slapen op het strand, hoe zit het met het eten? Allemaal vragen, geen antwoorden. Maar wij komen aanzetten met een rugzak, tas en een koffertje. We hebben wel moeten lachen om onze bagage. Alleen een zwembroek was voldoende geweest. We waren gewaarschuwd door Yogi dat we weining mee moesten nemen, maar ja.......Uiteindelijk alleen een zwembroek nodig gehad.

In de haven waar de bootjes vertrekken

Ons bootje wordt klaar gemaakt. Er gaat van alles op de boot, tentjes, krukken, kook spullen, gitaar, enzovoort. Er gaan twee jongens mee als kapitein. We zijn met ons zessen incl. Yogi en Skipper.

We varen naar Rutong Island. In ca. 20 minuten zijn we er. Niet te beschrijven als je op een onbewooneiland stapt en hier een nacht gaat spenderen.  De hagelwitte zandstranden op de eilandjes zijn verlaten en de natuur is ongerept, het geeft ons een onwerkelijk gevoel. Wij zijn helemaal alleen. In de maanden juli / augustus meren ca. 15 boten aan voor een overnachting. Je zou kunnen zeggen dat we bewust gewacht hebben tot oktober, als er geen toerischten meer zijn. Wat ook ons nog te wachten staat, het voelt als het paradijs.

Een link naar het eiland: https://maps.app.goo.gl/nLB7kKLW5UNkYmhd6

Op het eiland is helemaal niets te doen, maar zoveel te zien. 

Terwijl de crew het kamp aan het opbouwen is. Gaan wij lekker een frisse duik nemen. Het water is heerlijk van temperatuur. Daarna verkennen we het eiland, maar ook de onderwater wereld. Niet snorkelend, maar gewoon als we over de beach lopen en in het water kijken. Wat een pracht en praal.

Het bounty strand

Als de avond valt, wordt het eten klaar gemaakt. Een  vis en een eend worden geroosterd op het vuur. Daarnaast is er een heerlijke salade van Egpplant voorbereid, noodles en rijst staan op het menu. Vers fruit wordt geserveerd.

Na het eten wordt het gezellig. Muziek galmt uit de boxen, er wordt gezonden en zelfs gitaar gespeeld. We drinken Arak. Een specialiteit van het land. Heel veel alcohol. Een soort van Ouzo in Griekenland.

De nacht slapen we niet veel. De tenten worden verzet. Ja op het strand zijn ratten aanwezig. Dus de tenten worden verplaatst naar het randje van de zee, weg van de vegetatie waar de ratten zich bevinden. Het hoort er allemaal bij in Indonesie.

De volgende ochtend hopen we de zonsopkomst te aanschouwen. Maar helaas het is bewolkt, We gaan nog snorkelen. De onderwater wereld is mooi. Susan ziet de meeste vissen. Het koraal is hier niet een trekpleister.

Tenslotte varen we naar Bat Island. Zoals de naam al verklapt, wonen hier voornamelijk vliegende honden, de grootste vleermuissoort. De duizenden vleermuizen rusten op dit eiland en vliegen in grote groepen rond. Een indrukwekkend gezicht.

Als we in de haven zijn, nemen we afscheid van onze kapiteins.

Bajawa

Update Vrijdag 9 oktober

We verblijven in Manulalu Jungle. Wat een prachtig verblijf! We verblijven in huisjes midden in de jungle. De huisjes hebben een balkon met geweldig uitzicht. Op het balkon staat een buitenbed met klamboe om heerlijk te relaxen. Een oase van rust. 's Morgens als we wakker worden, horen we de krekels. Niet normaal wat die beesten een kabaal maken. Maar dan het uitzicht over de vallei. Werkelijk prachtig.

Het bijbehorende restaurant kijkt uit op de indrukwekkende vulkaan Mount Inerie. Het restaurant heet niet voor niets Heaven’s Door. Er is een leuke gezellige vibe in het restaurant.

Heaven’s Door

Bajawa ligt in het hart van het Indonesische eiland Flores op 1.100 meter hoogte. Het dorp is omgeven door bergen, jungle en vulkanen. Daarom gaan we de omgeving van Bajawa verkennen op vrijdag 9 oktober. Dit is dé plek waar wij de natuur ontdekken maar tegelijkertijd ook kennis gaan maken met de cultuur van Flores.

We hebben in ieder geval één constante metgezel: de Mount Inerie. Met haar steile, diepgroene hellingen die overgaan in kaal, vulkanisch gesteente, heeft deze vulkaan een bijna bovennatuurlijke, perfecte kegelvorm. Het is een iconisch silhouet dat vanuit elke hoek van deze dag de aandacht opeist. Overal waar wij komen zien wij deze vulkaan boven het landschap uittorenen.  De Inerie vulkaan is nog actief. Vandaag hebben we dit actieve karakter van de vulkaan direct met onze zintuigen ervaren. In de lucht hangt een subtiele, onmiskenbare geur van zwavel. Zo zien we de vulkaan niet alleen veelvuldig, maar ruiken we de vulkaan ook.

Bovenstaande foto is gemaakt op Wolobobo Hill. Wolobobo is the place  om  de zonsondergang te bewonderen. Het is nog een behoorlijk avontuurlijk ritje. De weg telt namelijk tig bochten waardoor snelheid maken ronduit gevaarlijk is. En nog erger, soms is er helemaal geen weg meer, maar gaten en kuilen. Helaas hebben de wolken een mooie zonsondergang verpest. Maar de plek was mooi om kennis te maken met de Mount Inerie.

Zonsondergang vanaf het restaurant

De vrijdadochtend start met een avontuurlijke hike naar de Bukit Avatar Bajawa. Dit is een ruig natuurgebied. De plek heeft zijn bijnaam 'Avatar' te danken aan de scherpe, golvende heuvelruggen die bedekt zijn met gras. Vanaf de zijkant gezien lijken deze groene, rimpelende heuvels sprekend op de zwevende bergen uit de sciencefictionfilm Avatar.

Vanaf de parkeerplaats is het pad is in het begin nog comfortabel. Het bestaat uit een gecementeerd pad. We lopen hier  beschut onder een bladerendak van dichte, schaduwrijke bomen, wat heerlijk koel is in de berglucht. Vooral de bamboe bomen vallen op. Na de eerste kilometer houdt het beton op en verandert de route. Het landschap opent zich plotseling en je stapt de open savanne op. Vanaf hier loop je op de smalle de rug van de heuvel. Het pad wordt nu écht steil en soms uitdagend. Omdat de heuvel aan weerszijden diep afloopt in diepe ravijnen, is er een speciaal veiligheidssysteem aangelegd: een spoor van ijzeren palen waartussen dikke veiligheidskettingen gespannen zijn. Je hebt deze kettingen echt nodig om je aan vast te grijpen terwijl je over de steile, onverharde bergrug omhoog klautert

Als wij eenmaal via de kettingen de top hebben bedwongen, krijgen we 360-graden panoramauitzicht. Uiteraard is mount Inerie de iconische en symmetrische blikvanger. Maar ook zien we prachtige  oude gestapelde formaties van stenen.

Dan trekken we naar de traditionele dorpjes in de omgeving van Bajawa.  De meest bekende hiervan is Bena, liggend aan de voet van Mount Inerie. Dit is ons eerste traditionele dorpje dat we bezoeken. Na dit bezoek wandelen we aan de voet van Mount Inerie naar de traditionele dorpjes Tololela en Gurusina.

Alvorens we Bena mochten bezichtigen, ondergaan we een korte ceremonie. We worden welkom geheten, krijgen een sjaal om en daarmee zijn we tijdelijk een van de bewoners geworden. 

Akke drie traditionele dorpjes hebben een gelijke structuur en cultuur. De huizen staan allemaal tegenover elkaar en in het midden vind je een open plek. Hier vind je mannelijke en vrouwelijke totems, Ngadu en Bhaga genoemd. Het aantal totems geeft aan hoeveel families/clans er in het dorp wonen. Bij de huizen vind je horens bij de deuren, dit geeft aan hoe oud een woning is. Ook begraven de mensen familieleden recht voor het huis. De vele vrouwen die kleurrijke sarongs weven (’tenun ikat’) in de veranda. Er lopen wat hondjes rond, soms zijn er huizen met veel poesjes. In de open plek liggen vruchten en fruit te drogen.

Onze guide kent een bewoner van het dropje Tololela goed. Via hem krijgen we de mogelijkheid om te eten aan huis bij een bewoner. Dat aanbod slaan we niet af. We worden welkom geheten, krijgen een welkomstdrankje (een hele sterke thee) en dan volgt het eten. Uiteraard rijst, soep van cassave soep, Tufu en eieren in speciale saus. Overigens zitten we met zijn allen op de grond te eten. Een bijzondere moment!

Hike van Bena naar Tololela. Ook hier weer veel bamboe bomen.

Het traditionele dorp Tololela

De dag sluiten we relax af. We bezoeken de Malanage Hot springs. Dit is een buitengewoon goede hot spring. Deze warmwaterbron ligt middenin de natuur.  Een unieke plek, want op deze plek komt koud water van de rivier en kokend water samen, waardoor je allerlei verschillende watertemperaturen krijgt. Zo zijn sommige delen ijskoud en andere weer ontzettend warm. Het was voor ons echt de perfecte afsluiter van deze dagtrip.

Zaterdag vertrekken we naar 17 Islands Flores.  Dit is een beschermd natuurgebied. We gaan op een van de onbewoonde eilandjes overnachten. Back to Basic.

Ende & Kelimutu

Update Donderdag 8 oktober

Als we ‘s ochtends naar buiten lopen, zien we in wat voor prachtig landschap we geslapen hebben. Het water dat we gisterenavond in het donker hoorde maar niet zagen is een klein riviertje. Maar het verval in de rivier en de vele stenen, veroorzaken het geluid. In de verte zien we rijstvelden. Verder is het allemaal prachtig groen. De bloemen maken het terrein helemaal af.

Hoewel het geen straf geweest zou zijn, om een dag op dit complex te blijven en te genieten van de omgeving, vertrekken we na het ontbijt naar de Kelimutu krater meren in het Nationaal Park (NP) Kelimutu.

Even slaat de stress toe, de weersverwachting geeft aan dat er om 09:00 uur regen wordt verwacht. Regen hoog op de berg, betekent meestal bewolking. Bewolking zou ons het zicht op de meren ontnemen. En juist voor deze meren, kwam ik naar Flores. Ik app met Jogy, we besluiten eerder te vertrekken naar NP Kelimutu.

Nationaal Park Kelimutu ligt op ongeveer 50 kilometer van Ende, in het centrale hoogland van Flores. NP Kelimutu is een klein maar iconisch nationaal park (ca. 5.356 hectare) bekend om de drie kleurveranderende kratermeren. Wij zien de kleuren blauw en zwart. In 2010 was een van de meren nog rood. Niemand is het er helemaal over eens waarom ze van kleur veranderen. De wetenschap biedt enkele antwoorden. Elk meer heeft een eigen chemische samenstelling en verandert door gasemissies en mineralen van kleur. De lokale Lio-bevolking heeft andere verklaring. Het is voor hen een heilige plek. De meren worden gezien als de verblijfplaats van de zielen. Een keer per jaar vindt er een ceremonie plaats om de zielen te eren.

De kratermeren bevinden zich op de top van de berg Kelimutu, op ongeveer 1600 meter boven zeeniveau. Dus we moeten even een klein stukje klimmen om de meren te kunnen zien. Normaliter zouden we de berg in de vroege ochtend beklommen hebben om te genieten van de zonsopkomst. Maar sinds de aardbeving van augustus dit jaar is dit niet meer mogelijk. Overigens was Jogy op het moment van de aardbeving aanwezig op de top ban de berg Kelimutu. Een 30 seconde durende beving van de aarde heeft impact gemaakt op hem. Het is nu zijn 3e tocht naar de berg Kelimutu na deze aardbeving. Gerust is hij er nog niet op. Eerder anstig, hoewel hij dit niet laat merken, maar op de terugtocht wel degelijk bespreekt met ons.

De wandeling naar de top is niet heel bijzonder, maar ook geen straf om te wandelen. Onderweg ruik je de gassen van de krater. Boven op de top is het genieten van de meren. 

Als we terugkomen op de parkeerplaats, staat er een man fruit te verkopen. We gaan de passievrucht eten. Heerlijk verfrissend na een mooie start van de ochtend.

Het volgende punt dat we bezoeken is Wolopaku koffieplantage. Dit is een familiekplantage van 4 à 5 hectare in de hooglanden van Flores (op 1200 meter hoogte) in Kebesani, nabij de vulkaan Kelimutu. We krijgen een Korte rondleidingen (ongeveer 1,5 uur) waarin ons het hele proces van koffiebonen wordt verteld van plukken, pellen, drogen, traditioneel roosteren op houtvuur, malen en zefen. We sluiten af met een proeverij met zowel Arabica- als Robusta-koffie in vier verschillende smaken/aroma's, inclusief experimentele technieken zoals honing- en wijnfermentatie. De uitkomst was duidelijk voor Susan, de volgende keer maar weer een wijnproeverij.

Het is vandaag een lange dag in de auto. We rijden 230 Kilometer, maar zijn wel elf uur op pad geweest. In de delen waar we vandaag zijn geweest waren de wegen slecht, zeker in vergelijking met Nederland. Als je hier rijdt, is je toeter je engelbewaarder. Bij iedere bocht, bij iedere inhaal manoeuvre en bij iedere voetganger wordt er luidt getoeterd. Onderweg kom je van alles tegen. In ieder geval genoeg kraampjes om af en toe wat lekker fruit te kopen voor in de auto. Regelmatig val je in de verbazing als je ziet hoe mens, dier en goederen worden vervoerd. 

Volgende stop is Pantai Batu Biru, ook wel Blue Stone Beach genoemd is één van de meest bijzondere stops langs de zuidkust van Flores. Het is geen plek om te zwemmen, maar een plek om te kijken naar de blauwe stenen op het strand. Blue Stone Beach is een nl. een kiezelstrand vol turquoise, blauwe en groene stenen die door eeuwenlange erosie zijn gevormd. De kleuren zijn zo intens dat het strand bijna onnatuurlijk lijkt — alsof iemand het heeft beschilderd.

Met een heerlijke lunch van Indonesische gerechten sluiten we deze stop af en verlaten wij de omgeving Ende en Kelimutu. We trekken naar het district Bajawa. Deze omgeving gaan we morgen verkennen

Update Woensdag 7 oktober

Vandaag start onze Culturele rondreis over Flores. Natuurlijk gaan we mooie landschappen zien. Maar deze reis is meer. Het is een reis door het hoogland van Flores, waar het dagelijks leven, traditie en natuur nauw met elkaar verweven zijn. Van rustige, traditionele dorpjes tot culturele ontmoetingen. We gaan Flores ervaren. Tenminste, daar heb ik naar gezocht, gevraagd en aangeboden gekregen. We gaan het de komende tijd ervaren. Ik heb mijn reis uitgestippeld met Rio. Hij is een zelfstandige guide die reizen begeleidt op Flores. Hij woont en werkt op Flores. Hij was direct eerlijk, in de door ons gekozen reisperiode op Flores was hij niet beschikbaar. Maar hij heeft een alternatieve guide gevonden Yogi. 

Vanaf Lubuan Bajo vliegen wij met een klein propellervliegtuig naar Ende. Propellervliegtuigen zijn noodzakelijk om afgelegen delen op het eiland Flores te bereiken. Ook hier geldt weer, dat er eigenlijk geen alternatief is voor deze vlucht. De rit van Lubuan Bajo naar Ende met een auto duurt al snel 12 uur over 425KM. Dat wordt omschreven als een intensieve rit over een bochtige weg dwars door de bergen. Terug vanuit Ende naar Lubuan Bajo doen we wel met de auto, maar dat is onze meerdaagse Cultuur reis. We gaan er 9 dagen / 8 nachten overdoen.

De vlucht vertrekt mooi op tijd. Ik vind het wel een beleving, zo’n klein propellervliegtuig. Veel lawaai bij het opstijgen. Knus van binnen met ca. 70 zitplaatsen. Maar we hoeven ons niet druk te maken, in een flyer in het vliegtuig lees ik dat Allah ons gaat behoeden voor een goede en veilige reis.
En zo gaat het ook, binnen 55 minuten landen we in Ende. Echt een klein vliegveld. Ik maak nog wel een foutje bij het uitstappen. Ik laat onze handkoffer in het vliegtuig liggen. Dus ik moet terug, maar dat gaat niet zomaar. Uiteindelijk lukt het wel om de koffer uit het vliegtuig te krijgen.

Onze chauffeur Skippy en guide Yogi staan buiten op ons te wachten. We gaan eerst ergens een hapje eten voor de lunch. Het voordeel van een locale gids is, dat ze de juiste en beste restaurants weten te vinden. We eten heerlijk Indonesisch. De rest van de dag blijft deze heerlijke smaak in mijn mond aanwezig. Het eten is en blijft geweldig in Indonesië. En als we 15 Euro betalen incl. drank, dan eten we redelijk uitgebreid.

Ende heeft een historische relatie tussen Indonesie en Nederland. Dat is geworteld in de periode van de Nederlandse koloniale overheersing in Nederlands-Indië. Tussen 1934 en 1938 werd Soekarno door het Nederlandse koloniale bestuur naar Ende verbannen vanwege zijn nationalistische activiteiten. Ende wordt in Indonesië officieel beschouwd als de geboorteplaats van de Pancasila, de staatsideologie van het land, ontworpen door Soekarno in ballingschap.

De eerste echte stop van deze rondreis, is een kennismaking met de Lio-Cultuur. De Lio (ook Ata Lio) zijn een etnische meerderheid in het district Ende op Flores. We bezoeken Jopu. Jopu is één van de bekendste traditionele dorpen van de Lio‑bevolking. We maken kennis met Oma Maria.  Als ze hoort dat wij uit Nederland komen, gaat ze helemaal los. Enthousiast vertelt ze haar verhaal. Haar opa heeft gediend als KNIL-soldaat. Ze kent aardig wat Nederlandse termen. Ze komt uit een gezin van negen kinderen. We krijgen uitleg over de cultuur en gewoontes van de Lio bij het hoofdgebouw. Wat een prachtig mens. En wat heeft ze de tijd voor ons. Ze is ook nieuwsgierig naar ons, waar we vandaan komen, hoe ons gezin is samengesteld. Het was een prachtige warme kennismaking met Flores.

Het is al avond als we naar ons hotel gaan. Enige hilariteit ontstaat. Onze zware koffers zijn een berg afgedragen naar een chalet. We bezichtigen de chalet, beoordelen deze als prima, we gaan lekker buiten zitten.....en krijg vervolgens vragen hoe ik dit hotel geboekt heb? Ik heb niets geboekt. Skippy en Yogi komen er lachend aan.....we zitten in het verkeerde hotel......dus die jongens kunnen de zware koffers weer naar boven dragen. De eigenaar van het hotel maakt het allemaal niet uit. Hij lacht, wenst ons een fijne vakantie toe. Geen stress hier, maar wel lol. Als we aankomen bij ons hotel dat wel geboekt is, is het donker. We zitten nu buiten, zien niets, maar horen een rivier stromen. Wat een heerlijk geluid. Aangevuld met het geluid van vogels en andere beesten maakt het tot een heerlijke zitplaats. Morgen maar eens kijken hoe het eruit ziet.

Update Dinsdag 6 oktober

Van Bali naar Flores

‘s Morgens vroeg crossen we met de taxi naar het strand, de plek waar de veerboot op ons wacht.
Het is wellicht het tijdstip (08:15 uur) dat we vertrekken, maar het is niet druk en zeker niet chaotisch.
We moeten door het water met de voeten om op de boot te komen. We gaan tactisch zitten in de boot. Dat wil zeggen achterin. Ik maak wat opmerkingen waarop een vrouw in het Nederlands als ervaringsdeskundige reageert. Op basis van haar antwoord vraag ik haar of ze hier regelmatig komt. Nee is het antwoord, ze woont op Nusa Lembongan. Wow. Ze is duikinstructrice. Na wat heen en weer gepraat, geeft ze aan dat Flores prachtig is en voornamelijk nog authentiek is. Dat is fijn om te horen. Op de kade in de haven van Sanur (Bali) nemen we afscheid van haar.
Wij zoeken een tentje op om te ontbijten. Een heerlijk ontbijt en een mooi uitzicht over zee. Zo wil je iedere morgen wel beginnen. Dat tentje had ik gisteren al opgezocht en gepland. Het eerste deel van de reis naar Flores verloopt goed. Nadat we het strand en de haven verkent hebben in Sanur (Bali) nemen we de taxi naar het vliegveld.
Het inchecken verloopt spoedig, de security controle stelt niets voor en voordat we het weten, staan we naar een vlucht van minder dan een uur op Flores. Andere reis alternatieven zijn er niet om naar Flores te komen of ze duren te lang of zijn te gevaarlijk.

We overnachten in een B&B voor 35 Euro. Dat is incl. ontbijt en transport naar het vliegveld (ophalen en wegbrengen). Het prijsniveau is echt wel anders dan in Nederland. Het appartement waarin we slapen kent weinig luxe. In ieder geval een airco, maar ook veel muggen. Maar ik denk dat dit het niveau wat ons meer te wachten staat op Flores. We gaan het zien.

De bootjes liggen er vredig bij in de vroeg ochtend op het strand van Nusa Lembongan

Het ontbijt smaakt heerlijk

Voor de kust in Sanur liggen traditionele Balinese bootjes (die officieel een jukung worden genoemd). Kenmerkend zijn de stangen aan de zijkant. Deze standen dienen als stabilisatoren. Omdat een jukung een hele smalle, slanke romp heeft, zou de boot zonder deze constructie bij de minste of geringste golf omslaan.
Hoewel lokale vissers nog dagelijks in hun jukungs de zee op gaan, hebben de boten een enorme transformatie ondergaan door de komst van het toerisme. Ze worden voor allerlei toeristenactiviteiten ingezet.

Good Bye Bali, 

Hello Flores,